SDG 14 – Dengiz ekotizimlarini muhofaza qilish va suv resurslaridan barqaror foydalanish bo‘yicha Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universitetida amalga oshirilayotgan ishlar
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanishning 14-maqsadi (SDG 14 – Life Below Water) dengiz va boshqa suv ekotizimlarini muhofaza qilish, suv resurslarining ifloslanishini kamaytirish, biologik xilma-xillikni asrash hamda suv resurslaridan barqaror foydalanishni ta’minlashga qaratilgan. Garchi Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti dengiz hududida joylashmagan bo‘lsa-da, universitet o‘z faoliyatida suv resurslarini muhofaza qilish, suvni tejash, ekologik xavfsizlikni ta’minlash va suv ekotizimlarini asrash bo‘yicha ta’lim, ilmiy tadqiqot hamda amaliy tashabbuslarni izchil amalga oshirib kelmoqda.
Surxondaryo viloyati tabiiy-iqlim sharoitlari, qurg‘oqchil hududlar ulushining yuqoriligi va suv resurslarining cheklanganligi bilan ajralib turadi. Shu sababli universitetda suv resurslarini oqilona boshqarish, suvdan samarali foydalanish va suvni tejovchi texnologiyalarni keng joriy etish ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan. Talabalarda suv resurslariga nisbatan mas’uliyatli munosabatni shakllantirish, suvni tejash madaniyatini rivojlantirish hamda zamonaviy irrigatsiya texnologiyalarini qo‘llash bo‘yicha nazariy va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Universitetda faoliyat yuritayotgan Irrigatsiya hamda Atrof-muhit muhofazasi ta’lim yo‘nalishlari ushbu maqsadlarni amalga oshirishda muhim o‘rin tutadi. Mazkur yo‘nalishlarda tahsil olayotgan talabalar suv resurslarini boshqarish, irrigatsiya va melioratsiya, suvni tejovchi texnologiyalar, gidrotexnika inshootlari, suv sifati monitoringi, ekologik xavfsizlik, atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va suv ekotizimlarini saqlash bo‘yicha zamonaviy bilim va amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.
Professor-o‘qituvchilar tomonidan suv resurslarini samarali boshqarish, suvni tejovchi sug‘orish texnologiyalarini rivojlantirish, qurg‘oqchil hududlarda qishloq xo‘jaligi samaradorligini oshirish, ekologik monitoring, tuproq va suv resurslarini muhofaza qilish hamda barqaror qishloq xo‘jaligini rivojlantirish yo‘nalishlarida ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Olingan ilmiy natijalar ta’lim jarayoniga hamda amaliyotga tatbiq etilib, mintaqada suv resurslaridan samarali foydalanishga xizmat qilmoqda.
Universitet kampusida suv resurslarini tejash maqsadida zamonaviy tomchilatib sug‘orish tizimi joriy etilgan. Ushbu tizim orqali yashil hududlar va manzarali daraxtlar minimal suv sarfi bilan sug‘orilib, suv yo‘qotilishi sezilarli darajada kamaytirilmoqda. Tomchilatib sug‘orish texnologiyasi o‘simliklarning suvga bo‘lgan ehtiyojini aniq me’yorlarda qondirish, suv resurslarini tejash va yashil hududlarni barqaror saqlash imkonini bermoqda.
Shuningdek, universitet hududida mavjud 2 ta suv rezervuari kampusni sug‘orish tizimini suv bilan ta’minlash, suv zaxirasini shakllantirish va suv resurslarini samarali boshqarishda muhim infratuzilma vazifasini bajaradi. Mazkur rezervuarlar suvdan oqilona foydalanish, yashil hududlarni uzluksiz sug‘orish hamda suv ta’minoti barqarorligini ta’minlashga xizmat qilmoqda.
Universitetda talabalar, professor-o‘qituvchilar va xodimlar ishtirokida suv resurslarini tejash, suv havzalarini muhofaza qilish, ekologik madaniyatni rivojlantirish va atrof-muhitni asrashga qaratilgan seminarlar, davra suhbatlari, ekologik aksiyalar va targ‘ibot tadbirlari muntazam tashkil etiladi. Ushbu tadbirlar orqali suv resurslaridan oqilona foydalanish, suvning ifloslanishini oldini olish va ekologik barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalar shakllantiriladi.

Universitet kelgusida suv biologik resurslarini muhofaza qilish va akvakultura sohasida malakali mutaxassislar tayyorlash maqsadida «Baliqchilik xo‘jaligi» ta’lim yo‘nalishini ochishni rejalashtirgan. Mazkur yo‘nalishning tashkil etilishi barqaror baliqchilik, akvakultura, suv bioxilma-xilligini saqlash, baliq yetishtirishning zamonaviy texnologiyalarini rivojlantirish va suv ekotizimlarini ilmiy asosda boshqarishga xizmat qiladi.
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universitetida amalga oshirilayotgan mazkur ishlar suv resurslarini tejash, suv ekotizimlarini muhofaza qilish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash, suv biologik resurslarini asrash hamda barqaror rivojlanish tamoyillarini keng joriy etishga qaratilgan. Ta’lim, ilmiy tadqiqotlar, zamonaviy irrigatsiya texnologiyalari, tomchilatib sug‘orish tizimi, suv rezervuarlaridan samarali foydalanish, ekologik targ‘ibot va yangi ta’lim yo‘nalishlarini rivojlantirish orqali universitet **BMTning Barqaror rivojlanishning 14-maqsadi (SDG 14 – Life Below Water)**ni amalga oshirishga munosib hissa qo‘shib kelmoqda.

💧 Ilm-fan va amaliyot integratsiyasi: Universitet hududida F-2 tomchilatib sug‘orish tizimi tatbiq etildi

Bugungi kunda Termiz davlat muhandislik va agrotеxnologiyalar universitetida talabalar nafaqat nazariy bilimlarni, balki zamonaviy ishlab chiqarish bilan integratsiyalashgan holda amaliy ko‘nikmalarni ham mukammal shaklda egallamoqda.

Shu bilan birga, dunyo miqyosida resursni tejashga qaratilgan samarali sug‘orish texnologiyalari foydalanish nisbati haligacha atigi 4,8 % ni tashkil etadi. Hozirgi vaqtdagi qo‘llanilayotgan sug‘orish usullari taqsimoti quyidagicha:

▫️ 49 % — egatlab sug‘orish
▫️ 38 % — yomg‘irlatib sug‘orish
▫️ 8,2 % — tomchilatib sug‘orish
▫️ 4,8 % — boshqa usullar

🔹 Shu nuqtayi nazardan, suv resurslarini oqilona va samarali boshqarish hamda qishloq xo‘jaligi maydonlarida yuqori hosildorlikka erishish maqsadida ilg‘or texnologiyalarni joriy etish istiqbolli va zarur vazifa sanaladi.

✨ Jumladan, “Bino va inshootlar qurilishi” kafedrasi professor-o‘qituvchilari tomonidan innovatsion yondashuvlar asosida mahalliy hududda F-2 formatida tomchilatib sug‘orish tizimi muvaffaqiyatli o‘rnatildi. Bu tizim nafaqat shaharsozlik va ko‘kalamzorlashtirish ishlarini rivojlantirishga xizmat qiladi, balki talabalarga nazariy bilimlarini amaliyotda sinab ko‘rish, shuningdek ilmiy tadqiqotlarini samarali olib borish imkoniyatlarini yaratadi.

Universitetning Qurilish va irrigatsiya fakulteti Suv xo‘jaligi va melioratsiyasi hamda Gidrotexnika inshoatlari va nasos stansiyalaridan foydalanish yo’nalishida tahsil olayotgan talabalar «TO’POLANG GESI» UK da o’quv tanishuv amaliyotida bo’lishdi.

O’quv amaliyoti davomida talabalarga «TO’POLANG GESI», uning ishlash tizimi , xodimlarning ish tartibi hamda mazkur gesdagi qurilmalarning qanday tartibda ishlashi, qilinayotgan ishlar va kelajakdagi rejalar haqida so’zlab berildi.


Bundan tashqari talaba-yoshlar tanishuv amaliyoti davomida suv omborining hajmi, ZARCHOB-1 va ZARCHOB-2 GESlari haqida ham ma’lumotlarga ega bo’lishdi.