Arzon va toza energiya
Arzon va toza energiya
SDG 7. Barcha uchun energiyaning arzon, ishonchli, barqaror va zamonaviy manbalaridan foydalanish imkoniyatini ta’minlash
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlari doirasidagi yettinchi maqsad – SDG 7 «Affordable and Clean Energy» – barcha uchun arzon, ishonchli, barqaror va zamonaviy energiya manbalaridan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish, energiya samaradorligini oshirish hamda qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni rivojlantirishga qaratilgan. Mazkur maqsad iqtisodiy taraqqiyot, ekologik barqarorlik va iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashishda muhim o‘rin tutadi. Energiya bugungi kunda ta’lim, ilm-fan, sanoat, qishloq xo‘jaligi, sog‘liqni saqlash va transport kabi barcha sohalarning uzluksiz faoliyatini ta’minlovchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Shu sababli energiyadan oqilona foydalanish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini keng joriy etish hamda energiya samaradorligini oshirish barqaror rivojlanishning eng muhim shartlaridan biridir.
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti SDG 7 maqsadlarini amalga oshirishni o‘zining strategik rivojlanish dasturining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilagan. Universitet energiya sohasida yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash, ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish, energiya samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish hamda ishlab chiqarish bilan ilm-fan integratsiyasini kuchaytirish orqali mamlakatning energetika tarmog‘i rivojiga munosib hissa qo‘shib kelmoqda.
Universitetda energetikaning barcha asosiy yo‘nalishlari bo‘yicha bakalavriat va magistratura ta’lim dasturlari mavjud. Elektr energetikasi, elektr ta’minoti tizimlari, issiqlik energetikasi, sanoat energetikasi, qayta tiklanuvchi energiya manbalari, energiya tejovchi texnologiyalar, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari, elektr mashinalari va uskunalari, aqlli elektr tarmoqlari (Smart Grid) hamda zamonaviy raqamli energetika yo‘nalishlari bo‘yicha malakali mutaxassislar tayyorlanmoqda. Talabalar zamonaviy laboratoriyalarda energiya tizimlarini modellashtirish, elektr energiyasini ishlab chiqarish va taqsimlash, energiya monitoringi, energiya samaradorligini baholash hamda qayta tiklanuvchi energiya texnologiyalarini amaliy o‘rganish imkoniyatiga ega.
Universitet professor-o‘qituvchilari tomonidan energiya samaradorligini oshirish, elektr energiyasi iste’molini optimallashtirish, energiya yo‘qotishlarini kamaytirish, quyosh va shamol energetikasi, energiya tejovchi texnologiyalar, aqlli elektr tarmoqlari hamda yashil energetika yo‘nalishlarida keng ko‘lamli ilmiy tadqiqotlar olib borilmoqda. Ilmiy ishlanmalar ishlab chiqarish korxonalari va davlat tashkilotlari bilan hamkorlikda amaliyotga joriy etilib, energiya resurslaridan samarali foydalanish bo‘yicha innovatsion yechimlar ishlab chiqilmoqda.
Universitetning SDG 7 yo‘nalishidagi eng muhim yutuqlaridan biri energetika auditi sohasidagi faoliyatidir. Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti professor-o‘qituvchilari energetika auditi yo‘nalishida O‘zbekiston Respublikasida ushbu faoliyatni tizimli ravishda amalga oshirayotgan ilk oliy ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Universitet mutaxassislari tomonidan sanoat korxonalari, ishlab chiqarish obyektlari va davlat muassasalarida energiya auditlari o‘tkazilib, elektr va issiqlik energiyasi iste’moli chuqur tahlil qilinmoqda, energiya yo‘qotishlari aniqlanmoqda, energiya samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilmoqda hamda zamonaviy energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha amaliy takliflar berilmoqda. Energetika auditlari natijasida ko‘plab tashkilotlarda energiya xarajatlarini kamaytirish, elektr energiyasidan oqilona foydalanish va karbon chiqindilarini qisqartirishga erishilmoqda.
Mazkur faoliyat universitetning ilmiy salohiyatini amaliyot bilan samarali bog‘lash imkonini berdi. Energetika auditi xizmatlari bo‘yicha bajarilgan shartnomalar natijasida universitet hisobiga 40 ming AQSH dollariga yaqin byudjetdan tashqari mablag‘ jalb qilindi. Ushbu mablag‘lar zamonaviy laboratoriyalarni jihozlash, energiya monitoringi uskunalarini xarid qilish, ilmiy tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash, professor-o‘qituvchilarning malakasini oshirish hamda talabalarning innovatsion loyihalarini moliyalashtirishga yo‘naltirilmoqda. Bu esa universitet ilmiy faoliyatining nafaqat akademik, balki iqtisodiy samaradorlikka ham xizmat qilayotganini ko‘rsatadi.
Universitet energetika sohasidagi xalqaro hamkorlikni ham izchil rivojlantirib bormoqda. Xususan, Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti Markaziy Osiyo – Xitoy Energetika Alyansiga a’zo bo‘lgan O‘zbekiston Respublikasidagi birinchi va hozircha yagona oliy ta’lim muassasasi hisoblanadi. Mazkur a’zolik universitetga xalqaro ilmiy loyihalarda ishtirok etish, qo‘shma ilmiy tadqiqotlar olib borish, professor-o‘qituvchilar va talabalar akademik almashinuvini rivojlantirish, zamonaviy energetika texnologiyalarini transfer qilish, qayta tiklanuvchi energiya va energiya samaradorligi bo‘yicha ilg‘or tajribalarni o‘rganish hamda xalqaro grant va investitsiyalarni jalb etish imkoniyatlarini yaratmoqda. Alyans doirasida universitet Markaziy Osiyo va Xitoyning yetakchi oliy ta’lim muassasalari bilan yashil energetika, energiya xavfsizligi, Smart Grid texnologiyalari va karbon neytrallikka erishish bo‘yicha qo‘shma ilmiy loyihalarni amalga oshirmoqda.
Universitet joylashgan Surxondaryo viloyati O‘zbekistonning quyosh radiatsiyasi eng yuqori bo‘lgan hududlaridan biri hisoblanadi. Yil davomida quyoshli kunlarning ko‘pligi qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan samarali foydalanish uchun katta imkoniyat yaratadi. Mazkur tabiiy salohiyatdan oqilona foydalanish maqsadida universitet kampusidagi barcha o‘quv binolari, ma’muriy binolar, ilmiy laboratoriyalar va yordamchi infratuzilma obyektlarining tom qismiga zamonaviy quyosh fotoelektr panellari o‘rnatilgan. Ushbu quyosh elektr stansiyalari universitetning elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojining muayyan qismini qayta tiklanuvchi energiya hisobidan qoplashga xizmat qilmoqda. Natijada an’anaviy elektr tarmoqlariga tushadigan yuklama kamaymoqda, elektr energiyasi xarajatlari qisqarib bormoqda hamda issiqxona gazlari emissiyasini kamaytirishga munosib hissa qo‘shilmoqda. Quyosh panellaridan ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasi o‘quv auditoriyalari, laboratoriyalar, ma’muriy binolar, axborot texnologiyalari markazlari, kutubxona va tashqi yoritish tizimlarini energiya bilan ta’minlashda keng qo‘llanilmoqda.
Universitet kampusida energiya samaradorligini oshirish bo‘yicha kompleks boshqaruv tizimi joriy etilgan. Binolarda energiya tejovchi LED yoritish tizimlari, zamonaviy elektr jihozlari va energiya monitoringi vositalari qo‘llanilib, elektr energiyasi iste’moli muntazam nazorat qilinadi. Energiya sarfini kamaytirish maqsadida binolarning texnik holati muntazam tahlil qilinadi, energiya auditi natijalari asosida takomillashtirish ishlari amalga oshiriladi. Shu bilan birga, universitetda talabalar va xodimlar o‘rtasida energiyani tejash madaniyatini shakllantirish maqsadida seminarlar, treninglar, ilmiy-amaliy konferensiyalar, ochiq darslar va ekologik aksiyalar muntazam tashkil etiladi.
Talabalar professor-o‘qituvchilar rahbarligida energetika auditi loyihalarida, qayta tiklanuvchi energiya manbalarini o‘rganishga qaratilgan ilmiy tadqiqotlarda, startap va innovatsion loyihalarda faol ishtirok etadilar. Bu esa nazariy bilimlarni amaliy tajriba bilan uyg‘unlashtirish, energiya samaradorligi bo‘yicha zamonaviy ko‘nikmalarni shakllantirish hamda mehnat bozorida raqobatbardosh mutaxassislarni tayyorlashga xizmat qiladi.
Kelgusida universitet quyosh energetikasi quvvatlarini yanada kengaytirish, energiyani saqlash tizimlarini joriy etish, energiya boshqaruvining raqamli platformalarini rivojlantirish, xalqaro grantlar sonini ko‘paytirish, energiya auditi markazini xalqaro darajada rivojlantirish hamda kampusni to‘liq «Green Campus» va karbon neytral universitet modeliga aylantirishni o‘z oldiga strategik maqsad qilib qo‘ygan. Ushbu tashabbuslar orqali Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti SDG 7 maqsadlarini amalga oshirish, energiya samaradorligini oshirish, qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishni kengaytirish va ekologik barqaror rivojlanishni ta’minlashga munosib hissa qo‘shishda davom etmoqda.
TDMAU — O‘zbekiston OTMlari ichida birinchi bo‘lib xalqaro energetika alyansiga a’zo bo‘ldi
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti rektori, professor R.To‘rayevning Xitoyga tashrifi doirasida muhim natija qayd etildi: TDMAU mamlakatimiz oliy ta’lim muassasalari orasida birinchi bo‘lib “Xitoy — Markaziy Osiyo energetika innovatsion alyansi” a’zoligiga qabul qilindi.
Ushbu nufuzli a’zolik universitetga xalqaro ilmiy maqom berish bilan birga, Shimoliy Xitoy energetika universiteti (NCEPU) bilan hamkorlikda sun’iy intellekt va raqamli energetika bo‘yicha qo‘shma laboratoriyalar tashkil etish imkonini beradi. Bundan tashqari, universitet professor-o‘qituvchilari Xitoyning yirik energetika obektlarida malaka oshirish imkoniyatiga ega bo‘ldilar.
Xalqaro aloqalarning amaliy natijasi o‘laroq, talabalar va bitiruvchilar uchun Xitoyning Shihezi universiteti tomonidan “Silk Road” hukumat granti e’lon qilindi. Endilikda yoshlarimiz muhandislik va IT yo‘nalishlarida Xitoyda to‘liq grant asosida (bepul o‘qish, yotoqxona va stipendiya) tahsil olishlari mumkin.
⚡️ Energetika sohasida Xitoy tajribasi: TDMAUda yangi qo‘shma laboratoriyalar tashkil etiladi
Energetika sohasida Xitoy tajribasi: TDMAUda yangi qo‘shma laboratoriyalar tashkil etiladi
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti rektori, professor R.To‘rayevning Xitoy Xalq Respublikasiga amalga oshirgan xizmat safari doirasida nufuzli Shimoliy Xitoy energetika universiteti (NCEPU) bilan o‘zaro manfaatli hamkorlik aloqalari yo‘lga qo‘yildi. Mazkur tashrif ikki oliygoh o‘rtasidagi ilmiy-amaliy aloqalarni mustahkamlashda muhim burilish nuqtasi bo‘lib xizmat qiladi.
Tashrif davomida rektor NCEPUning zamonaviy moddiy-texnik bazasi, xususan, eng so‘nggi texnologiyalar bilan jihozlangan ilmiy laboratoriyalari va o‘quv markazlari faoliyati bilan yaqindan tanishdi. Sun’iy intellekt (AI), robototexnika hamda energetika tizimlarini raqamlashtirish bo‘yicha olib borilayotgan tadqiqotlar universitetimiz mutaxassislari uchun muhim tajriba sifatida e’tirof etildi.
O‘rganilgan ilg‘or xorijiy tajriba asosida tomonlar hamkorlikni amaliy mazmun bilan boyitishga kelishib oldilar. Jumladan, Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti bazasida NCEPU bilan hamkorlikda zamonaviy qo‘shma ilmiy-amaliy laboratoriyalarni tashkil etish bo‘yicha aniq kelishuvga erishildi.
TDMAU rektorining Xitoyga tashrifi: Energetika sohasida innovatsion hamkorlikning yangi bosqichi
TDMAU rektorining Xitoyga tashrifi: Energetika sohasida innovatsion hamkorlikning yangi bosqichi
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti rektori, professor R.To‘rayev Xitoy Xalq Respublikasida xizmat safarida bo‘ldi. Ushbu tashrif universitetning xalqaro ilmiy makondagi mavqeini mustahkamlash va global akademik tarmoqlarga integratsiyalashuvi yo‘lidagi strategik qadam bo‘ldi.
Tashrifning eng muhim tarixiy natijasi sifatida, TDMAU rasmiy ravishda «China-Central Asia Energy Power Innovation Alliance» (Xitoy — Markaziy Osiyo energetika va elektr ta’minoti innovatsion alyansi) a’zoligiga qabul qilindi. E’tiborli jihati shundiki, O‘zbekiston oliy ta’lim muassasalari orasida birinchi bo‘lib aynan bizning universitet mazkur nufuzli xalqaro platformaning to‘laqonli a’zosiga aylandi.
Safar davomida ilmiy hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha amaliy muzokaralar olib borildi. Xususan, Shimoliy Xitoy energetika universiteti (North China Electric Power University) rektori, professor Bi Tyanshu bilan uchrashuv o‘tkazilib, ikki tomonlama aloqalarni yangi bosqichga olib chiqish masalalari muhokama qilindi.
Uchrashuv yakunida tomonlar energetika yo‘nalishida ilg‘or ilmiy tadqiqotlarni rivojlantirish maqsadida qo‘shma ilmiy-amaliy laboratoriyalar tashkil etish bo‘yicha muhim kelishuvga erishdilar.
O‘zbekiston va Xitoy oliy ta’lim muassasalarining ilm-fan sohasidagi hamkorligi kengaymoqda
